Mısır Çarşısı: Ziyaretçiler İçin Bir Rehber

İstanbul'un Mısır Çarşısı, Eminönü'de, Haliç kıyısında duran kapalı bir çarşıdır; 1660'lardan bu yana burada baharat, kuru meyve, kuruyemiş, çay ve lokum satılır. Yabancı gezginlerin Spice Bazaar diye bildiği yapının Türkçe adı Mısır Çarşısı, Mısır'la kurulan eski ticaret bağından gelir. Kapalıçarşı'dan daha küçük ve gezmesi daha kolaydır; üstelik Süleymaniye'ye tırmanan tepenin eteğinde durduğu için eski şehirde geçecek bir öğleden sonraya kendiliğinden bir başlangıç noktası olur.

Mısır Çarşısı'nın tarihi nedir?

Çarşı, Eminönü'deki Yeni Cami külliyesinin bir parçası olarak inşa edildi. Caminin yapımına 1590'larda başlandı ve sonunda 1665'te, Sultan IV. Mehmed'in annesi Turhan Hatice Sultan'ın himayesinde tamamlandı. Çarşının kira gelirleri caminin bakımına harcanıyordu; ticaretin bir vakfı beslediği, Osmanlı'da alışılmış bir düzendi bu.

“Mısır” adı genellikle çarşının ilk dönemlerindeki ticarete ve gelirlerine bağlanır: Kahire'den gelen mallar ve Osmanlı'nın Mısır eyaletinden toplanan vergiler. Baharat, kahve, kına ve şifalı otlar deniz yollarından gelip burada satılırdı; çarşı yüzyıllar boyunca şehrin eczanesi işlevini de gördü, aktarlar aşçıların malzemelerinin yanında ilaç karıştırırdı. Tonozlu tavanı ve ağır taş kapılarıyla L biçimindeki yapı birkaç kez restore edildi, ama on yedinci yüzyıldan kalma iskeletini koruyor.

Mısır Çarşısı'ndan ne alınır?

En iyi alışveriş, Türk mutfağının her gün kullandığı şeyleri taze ve ölçülü miktarda almaktır. Şunlara bakın:

• Baharatlar: pul biber, isot (Urfa'nın isli, neredeyse siyah biberi), sumak, kuru nane ve kekik. Türk sofrasının asıl lezzetleri bunlardır.
• Lokum: tercihen sade gül, fıstıklı ya da kuruyemişle dolu daha sert çeşitleri. Almadan önce tadına bakmak isteyin.
• Kuru meyve ve kuruyemiş: Malatya kayısısı, incir, beyaz dut ve Antep fıstığı.
• Çay: Karadeniz'in siyah çayı, bitki çayı için de kuru ıhlamur ya da adaçayı.
• Kahve: ince çekilmiş Türk kahvesi; kokusunu çabuk kaybeder, bu yüzden küçük paketler alın.

Dükkânların çoğu baharatı ve lokumu yolculuk için vakumlu paketler, böylece bavulda tazeliğini korur. İstemekten çekinmeyin.

Turist fiyatlı tezgâhlardan nasıl kaçınılır?

Ana kapılara en yakın tezgâhlar genellikle en pahalısıdır ve fotoğraflarda harika görünen ama pek bir tadı olmayan “sultan karışımı” ile “aşk çayı” piramitlerine en çok onlar yüklenir. Birkaç kural işinizi kolaylaştırır:

• Hazır hediye kutuları yerine açık çuvallardan ya da kavanozlardan tartıyla alın, kepçe daldırılmadan önce kilo fiyatını sorun.
• Ucuz “safrana” karşı temkinli olun. Gerçek safran her yerde pahalıdır; kelepir görünen genellikle aspirdir.
• Önce tadın. İyi esnaf siz istemeden ikram eder.
• Çarşının dışındaki ara sokaklarda dolaşın; oradaki pek çok dükkân aynı malları İstanbullu aşçılara gündelik fiyatlarla satar.

Pazarlık, şöhretinden daha hafiftir. Birçok dükkânda kilo fiyatı sabittir; olmayan yerlerde büyükçe bir alışverişte kibarca indirim istemek normaldir, küçük bir paket biber için sıkı pazarlık etmekse hoş karşılanmaz.

Mısır Çarşısı'nın çevresinde neler var?

Çarşının etrafındaki ve topluca Tahtakale diye bilinen sokaklar, çalışan pazarın asıl yaşadığı yerdir. Burası bir toptancılar semti: çuval çuval fasulye ve pirinç, mutfak malzemeleri, ucuz oyuncaklar, peynir ve pastırma tezgâhları, imkânsız görünen yüklerin altında iki büklüm hamallar. Çarşının arkasındaki köşede, on dokuzuncu yüzyıldan bu yana burada kahve çeken Kurukahveci Mehmet Efendi'nin önünde kuyruk oluşur ve koku sokağın aşağısına kadar yayılır.

Hemen batıda, bir sıra dükkânın üzerinde yükselen Rüstem Paşa Camii, Mimar Sinan'ın küçük ölçekli eserlerinden biri ve en güzellerinden; içi mavi, yeşil ve mercan kırmızısı İznik çinileriyle kaplı. Camiye çıkan dar merdiveni gözden kaçırmak kolay, o yüzden dikkatle bakın.

Mısır Çarşısı'ndan Süleymaniye'ye nasıl yürünür?

Tahtakale'den yokuş yukarı tırmanan uzun çarşı sokağı Uzunçarşı Caddesi'ni ya da onun batısında yükselen ara sokaklardan herhangi birini izleyin. Yirmi dakika içinde trafik seyrelir, dükkânların yerini eski taş medreseler alır ve Süleymaniye Camii tepenizde belirir. Dik bir yürüyüş, acele etmeyin. Kapalıçarşı'yı da rotaya katmak isterseniz Kapalıçarşı'dan Süleymaniye'ye rotamız ikisini birleştiriyor; vardığınızda da Süleymaniye Camii rehberimiz içeride neye bakmanız gerektiğini anlatıyor.

Sabah ya da öğleden sonra geç saatlerde gidin. Öğle saatleri ve cumartesiler en kalabalık zamanlardır; o saatlerde çarşı bir pazardan çok izdihama benzeyebilir.

Çarşıdan sonra tepede bir masa

Yokuşun tepesinde, Süleymaniye'de Fetva Yokuşu üzerinde Moss Lounge the Bosphorus sizi bekler; bir yanında Süleymaniye Camii, öbür yanında Haliç ve Boğaz olan bir teras. Baharat çuvalları ve kahve kuyruklarıyla geçen bir öğleden sonranın ardından, bitmeyen çay, imza tatlılardan biri ya da bir nargileyle oturmak için sakin bir yer; ev sahibi Adem Özen de sizinle evine gelmişsiniz gibi ilgilenir. Rezervasyonlar WhatsApp üzerinden yapılıyor.